Ana SayfaÖlçme ve DeğerlendirmeÖn Çapraz Bağ (ÖÇB) Yaralanmalarında Değerlendirme

Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Yaralanmalarında Değerlendirme

Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Yaralanmalarında Anamnez

Ön çapraz bağ (ÖÇB) yaralanmalarında ve diğer herhangi bir hastalıkta dahil olmak üzere hastanın mesleği, yaşı, travma öyküsü, özgeçmişi ve soy geçmişi dikkatle sorgulanmalıdır.
Hekim, bu bilgiler ışığında, tanıya giden yolda önemli ipuçları yakalamış olur. Genç hastalarda
travmatik olayla bağlı yaralanmalar olurken yaşlı hastalarda dejenerasyona bağlı
yaralanmalar daha sıktır.

Ön çapraz bağ rüptürleri genellikle menisküs, kıkırdak veya diğer diz bağlarına eşlik eden yaralanmalarla ortaya çıkar. Kitlenme ve ağrıyla birlikte düşme varsa meniskal yırtık akla gelmelidir. Kontakt olmayan yaralanmayla beraber pop sesi duyulduğunda ÖÇB yırtığı ya da patellar çıkık aklımıza gelmelidir. Akut şişlikte yine ÖÇB yırtığının sebebi olabilir. Diğer olasılıkları
elemek de gereklidir.

Yürüyüş Değerlendirme

Diz muayenesinin önemli bir kısmını hastanın yürürken gözlemlenmesi oluşturur. Genel olarak diz seviyeleri, ön ve arka planda duruş fazında varus, valgusun açılanmalarına
bakılır. Yürüyüş değerlendirmesi yapılır. Antaljik yürüyüşlerde hasta etkilenmiş tarafın yani
ağrılı bacağın üstünde durmak istemez ve duruş fazını kısa tutar. Bu durumda bir hızlı bir
yavaş adım şekilde yürüyüş ortaya çıkar. Hastalar etkilenmiş tarafı tam ekstansiyonda basarlar. Bunun sebebi de kuadriceps zayıflığından kaynaklanır. Bu yürüyüşün adına da sert diz yürüyüşü denir. Fleksiyon kaybı üst düzeylere çıkmadıkça kendini göstermezken ekstansiyondaki ufak kayıplar bile kendini fleksiyonda diz yürüyüşü şeklinde gösterebilir.

Eklem Hareket Açıklığı (EHA) Değerlendirme

Yüzükoyun asma testi, aktif ekstansiyon testi ve aktif fleksiyon testiyle eklem hareket açıklığı (EHA) değerlendirilir.

  1. Yüzükoyun asma testi: hasta yüzükoyun yatarken topuk seviyelerinin aynı olması beklenir. Topuk seviyesi yüksekte olan bacakta fleksiyon kontraktürü olduğu düşünülür.
  2. Aktif ekstansiyon testi: hasta supin pozisyonda yatar ve aktif ekstansiyon yapması istenir bu şekilde ekstansiyonu kontrol edilir.
  3. Aktif fleksiyon testi: hasta supin pozisyonunda yatarken dizini kalçasına doğru bükmesi istenir. Fleksiyonu kontrol edilir. EHA’nın ölçülmesinde gonyometrik ölçümlerden yararlanılır.

Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Yaralanmalarında Palpasyon

Düzgün palpasyon, birçok uygulamalı klinik muayenenin hayati bileşenlerinden biridir ve yüzeyel fakat görülemeyen yapılar hakkında fikir edinilir. Yapıların bütünlüğünün değerlendirilmesini sağlar. Ayrıca hassas bölgelerin tespiti ile tanıya yaklaşılmış olunur. Ön çapraz bağ yaralanmasının yanında menisküs yırtıkları veya başka hasarlarda olabilmektedir. Palpasyonla oluşan hassasiyetler dikkate alınır. Lateral eklem çizgisi üstündeki hassasiyet lateral menisküs yırtığını ya da menisküs kistini düşündürür. Aynı şekilde medialde oluşan hassasiyet medial meniküs yırtığını akla geitirir.

Kas Testi

Quadriceps kas kuvvetinde hasta supin pozisyonunda yatar veya oturur, dizini tam
ektansiyona alır. Fizyoterapist aksi yönde direnç verir. Alabildiği dirence göre değerlendirme yapılır.
Hamstring kas kuvvetinde ise hasta prone pozisyonunda yatarken ve dizler hafif fleksiyondayken, hastadan, dirence karşı fleksiyon yapması istenir. Ve alabildiği dirence göre değerlendirme yapılır.

Çevre Ölçümü

Antropometrik ölçüm özellikle kas atrofisinin göstergesi olarak kullanılır. Patellanın 10-15 cm üstünden kasın en şişkin olduğu yerden ölçüm yapılır. Her iki bacak için de ölçüm tekrarlanır. Özellikle quadriceps atrofisi için önemlidir. Ayrıca diz ölçümüyle ödem varlığı da kontrol edilir. Ağrı değerlendirilmesi vizüel analog skalaya göre yapılır.

Ön Çağraz Bağ (ÖÇB) Değerlendirmesinde Kullanılan Testler

Bir ÖÇB rüptürünü tespit etmek için çeşitli klinik testler kullanılabilir. Bunlar;

  1. Ön Çekmece Testi
    Hasta supin pozisyondadır. Diz 90 derece fleksiyonda uygulanır. Proksimal tibia her iki el ile kavranarak öne çekilir. Test edilen dizin, karşı dize göre fazla translasyonu ÖÇB rüptürü varlığını
    gösterir. Hastada test pozitif (+) olarak kaydedilir. Kronik ÖÇB rüptürleri için yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahiptir. Ancak akut vakalar için daha düşük doğruluğa sahiptir.
  2. Lachmann Testi
    Diz eklemi 20-30 derece fleksiyona getirilir ve femur stabilize edilir. Tibia proksimalinden öne doğru çekme kuvveti uygulanır. Tibianın 3 mm ve üzerinde öne doğru kayması testin pozitif olduğunu gösterir. Hastada test pozitif (+) olarak kaydedilir. %94 özgüllük ile en doğru klinik tanı testidir. Ön Çekmece Testine göre daha doğru kabul edilir. Bunun sebebi, Ön Çekmece

    Testindeki 90 derece fleksiyondan ötürü dizin öne traslasyonu olabilmektedir. Bu durum da testin yanlış yorumlanmasına sebebiyet verebilir.
  3. Pivot Shift Testi
    ÖÇB rüptüründe oluşan supluksasyonu gösteren dinamik bir testtir. Diz eklemi ekstansiyondayken ayak bileği internal rotasyona alınır. Tibiaya valgus stresi uygulanır. Bu esnada diz eklemi fleksiyon yönünde hareket ettirilir ve 20-30 derece fleksiyonda tibianın femur altında öne doğru sublukse olması testin pozitif olduğunu gösterir. Hastada test pozitif (+) olarak kaydedilir.
    Bu testin uygulanabilmesi için dizin tam ekstansiyona gelmesi gerekir. Eğer kısıtlılık varsa test uygulanmaz. Pozitif olması ÖÇB rüptürünün çok açık bir göstergesidir. Bununla birlikte, negatif bir test yaralanmayı ekarte etmek için yeterli değildir.

Patella Efüzyon Muayenesi

Akut veya nüks yaralanma sonrası olabilir. Hasta supin pozisyonunda diz tam ekstansiyondayken testi yapan kişi iki parmağıyla patellayı hızlı bir şekilde posteriora iter. Efüzyon varlığında patellanın trokleaya çarptığı hissedilir. Bu teste, Patellar Ballotman Testi de denir.

Görüntüleme (MRG)

Menisküs ligament ve tendon yaralanmalarında en iyi tetkiktir. Bazı dezavantajları mevcuttur. Uzun inceleme süresi ve bu nedenle hareketle bozulmalara daha duyarlı olması acil durumlarda kullanımını kısıtlar. Yabancı metalik cisimler ve bazı tıbbi implantlara karşı kontraendikedir. Ayrıca ÖÇBR sonra değerlendirme için MRG görüntülemesine bakılır. Post-operatif komplikasyonlar arasında greft yetmezliği ,sıkışma, artrofibroz ve greft dejenerasyonu bulunur.

Tegner Aktivite Düzeyi Ölçeği

Tegner Aktivite Düzeyi Ölçeği; birey tarafından bildirilen 11 puanlı bir değerlendirme ölçeğidir. Tegner Aktivite Ölçeği, Lysholm puanının bir uzantısı olarak geliştirilmiş olup, iş ve spor faaliyetlerine dayalı aktivite düzeyini değerlendirmek için tasarlanmıştır. Tegner Aktivite Ölçeği, spor (rekabetçi veya eğlence amaçlı futbol, basketbol, hentbol, vb.) ve mesleki faaliyetler (hafif veya ağır işçilik) için aktivite düzeylerini değerlendiren bir araçtır.

Hastanın çalışma ve spor aktivitesini 11 seviyeli bir ölçekte değerlendirir ve daha yüksek puanlar daha yüksek fiziksel aktivite seviyelerini temsil eder. Ölçek, aktiviteleri 0-10 arasında derecelendirir. Tegner aktivite skalası, ÖÇB rekonstrüksiyonundan sonra fonksiyonel durumu ve aktivite seviyesini belirlemek için sıklıkla hasta tarafından rapor edilen araçlardandır.

Referanslar:

  1. Dos Santos, R. A., Derhon, V., Brandalize, M., Brandalize, D., & Rossi, L. P. (2017). Evaluation of knee range of motion: Correlation between measurements using a universal goniometer and a smartphone goniometric application. Journal of bodywork and movement therapies, 21(3), 699-703.
  2. Laufer, S., Pugh, C. M., & Van Veen, B. D. (2017). Modeling touch and palpation using autoregressive models. IEEE Transactions on Biomedical Engineering, 65(7), 1585-1594.
  3. Somanathan, A., Tandon, A., & Yang, L. W. (2019). Review of magnetic resonance imaging features of complications after anterior cruciate ligament reconstruction. Singapore medical journal, 60(2), 63.
  4. Eshuis, R., Lentjes, G. W., Tegner, Y., Wolterbeek, N., & Veen, M. R. (2016). Dutch translation and cross-cultural adaptation of the Lysholm score and Tegner activity scale for patients with anterior cruciate ligament injuries. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 46(11), 976-983.
H. Gül Karaboğa
Celal Bayar Üniversitesi mezunu fizyoterapist. Ortopedik rehabilitasyon, geriatrik rehabilitasyon, nörolojik rehabilitasyon, kuru iğneleme, osteopatik manuel terapi, hacamat tedavisi.

SOSYAL MEDYA

338BeğenenlerBeğen
8,635TakipçilerTakip Et
1,851TakipçilerTakip Et

POPÜLER YAZILAR

SON PAYLAŞILAN YAZILAR