Ana SayfaMakaleParkinson Hastalığında Egzersiz Eğitimi

Parkinson Hastalığında Egzersiz Eğitimi

Parkinson hastalığı (PH), beyinde dopamin maddesini üreten hücrelerin dejenerasyonu ile ortaya çıkan sinir sisteminin dejeneratif hastalığıdır. Bu hastalık ilaçların semptomlar üzerinde etkili olduğu faz-1, hastalığın başlamasından 4-5 yıl sonra on-off dönemi olarak bilinen motor komplikasyonların ortaya çıktığı faz-2, ileri dönem olarak bilinen ve semptomların ağır seyrettiği kognitif fonksiyonlarla birlikte otonomik disfonksiyonların görüldüğü faz-3 evrelerinden oluşmaktadır.

Parkinson Hastalığında (PH) Efor Eğitimi

Parkinson hastaları genelde yaşlı hastalardır. Bu hastalarda yaşla birlikte VO₂max azalmaktadır, maksimal kalp hızında azalma, egzersiz esnasında kardiyak kan akışında azalma, torasik esneklik kaybı, vital kapasitede azalma, fleksiyon postürü görülmekte ve maksimum egzersiz kapasitesinde azalma bilinmektedir. Bu hastalarda görülen otonomik sinir sistemi lezyonları hastaların %20’sinde ortostatik hipotansiyonu tetiklediği bilinmektedir. PH hastalarında farklı rehabilitasyon tekniklerinin etkinliğini ele alan bu çalışmada; germe ve direnç eğitimi, dikkat verilen stratejiler temel alınmıştır ve eğitimlerin denge, kardiyopulmoner fonksiyon, düşme insidansı, kognitif fonksiyon, kas sistemi üzerine etkinliğine bakılmıştır.

1) Germe ve Egzersiz Eğitimi

Quadriceps, hamstringler ve ayak bileği ekstansörlerine germe + direnç eğitimi verilmiş ve uygulanan bu eğitimin denge, yürüyüş, bradikinezi ve kas tutukluğunda olumlu etkisi olduğu bulunmuştur. Bunlara ek olarak Tai Chi egzersizlerinin de denge kaybını azaltabileceği ön görülmüştür.

2) Dikkat Verilen Stratejiler

Kongitif Stratejiler

PH’lı hastalarda dikkati tek bir görev üzerine yoğunlaştırma performansı artırmaktadır. Örneğin;

  • hastalardan geniş adımlar almasını istemek, yürürken kollarını aşırı sallamasını istemek,
  • hareketi önceden gözlerinde canlandırmak, hareketi yaparken ona odaklanmak,
  • fizyoterapist tarafından sözel geri bildirimlerin verilmesi de PH’lı hastaların performansını artırmaktadır.

Sensoriyel İpuçları Vermek

Eksternal duyu girdileri (görsel-işitsel) PH’lı hastalarda motor göreve odaklanmasını artırmakta ve donmayı azaltmaktadır.

  • adımların ritmi için metronom kullanmak
  • alkış tutmak ve bu alkışa göre adım almasını istemek
  • zemine her bastığında üzerinden atlaması için yatay şeritler çizmek eksternal duyu girdilerine örnek olarak verilebilmektedir.

Motor Stratejiler

Hastanın günlük yaşam kalitesini artırmak ve kolay, basit kılmak ve optimize etmek için kullanılan tekrarlı egzersizlerden oluşur. Örneğin; farklı adım genişliğinde yürüme, farklı zemin ve hızlarda yürüme paternlerini çalışmak.

Diğer Teknikler

PH hastalarına özel olmayan egzersizlerdir, denge, postür eğitimleri, genel koordinasyon egzersizleri, transferler de tedaviye eklenmesi gereken egzersizlerdendir.

Parkinson Hastalığında Kuvvet Egzersizi Eğitiminin Etkileri

  • Mitokondri sayısı ve boyutunda
  • Toplam kan hacminde
  • Sistolojik ejeksiyon hacminde
  • Periferal oksijenasyonun iyileşmesi
  • Daha iyi kan basıncı kontrolü
  • Nöroplastisite ve nöroproteksiyonu
  • Alt ekstremite kas kuvvetinde
  • VO₂max
  • Transfer kapasitesinde, dengede, yürüme hızında iyileşme ve adım uzunluğunda artış
  • Düşme sayısında azalma görülmektedir.

Yapılan Farklı Egzersiz Eğitimi Örnekleri

Faz-1 ve faz-3 20 hastada, 6 ay boyunca 3 saat/hafta yapılan progresif direnç eğitiminde; ilgili kasların kuvvetlenmesi, motor koordinasyonların gelişmesi ve kognitif fonksiyonlarda anlamlı bir iyileşme görülmüştür.
Farklı fazda PH hastalarında yapılan 18 seans süren programda her seans 12-20 tekrar x 2 set, egzersiz eğitimi çalışmasında egzersizin hastalığın seyrini değiştirmese de egzersiz ile uzun yaşam arasında pozitif bir ilişki olduğu kaydedilmiştir.
Bir başka çalışmada ise denge, direnç eğitimlerinin ayrı ayrı uygulanmasına göre bunların kombine uygulandığı egzersiz programının çok daha anlamlı etkilerinin olduğu bulunmuştur.
Yüksek yoğunluklu (maksimum kalp hızının %80’i) ile düşük yoğunluklu (maksimum kalp hızının %50’sinde) egzersizleri karşılaştıran bir çalışmada 8-10 haftalık, 30 dakikalık kuvvet eğitimi sonunda her iki grupta da yürüme hızı ve adım uzunluğu eşit bulunmuş ve her iki grupta da VO₂max değerinde benzer artış gözlenmiştir.

Bir başka çalışma örneğinde de 3 grup yer almış ve bu gruplara;
1.Grup: Genel fonksiyonel çalışma ve denge egzersizleri
2.Grup: Bisiklet ergometresinde takipli aerobik egzersizler
3.Grup: Germe ve dirençli kas çalışması fizyoterapist takipli ev programı.

Bu üç grupta da fonksiyonel gelişme az bulunmuştur.

Sonuç olarak, grup programına alınan PH hastalarında motor semptomlarda ve hayat kalitesinde anlamlı bir gelişme gözlenmektedir bu sebepten PH hastalarında grup eğitimine önem verilmelidir.
Düzenli egzersiz yapan hastalarda hastalık insidansı azalırken kuvvet çalışmasının hastalığın ilerleyişi üzerinde pozitif bir etkisi olmaktadır. Parkinson hastalarında direnç egzersizine mutlaka yer verilmelidir. Hastalığın ortaya çıkışıyla en erken sürede direnç eğitimine başlanması gerekmektedir. Kuvvet eğitimi bisiklet ergometresi, genel dirençli kas eğitimi ve treadmill ile birleştirilmelidir.

Referanslar:
Tambosco, L., Percebois-Macadré, L., Rapin, A., Nicomette-Bardel, J., & Boyer, F. C. (2014). Effort training in Parkinson’s disease: a systematic review. Annals of physical and rehabilitation medicine, 57(2), 79-104.

Döndü İriş
Ben Fizyoterapist Döndü İriş. 2013 yılında Yavuz Sultan Selim Fen Lisesi'nden, 2018 yılında da Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon bölümünden mezun oldum. 2019 yılında aynı üniversitede Kardiyopulmoner Rehabilitasyon Tezli Yüksek Lisans Programı'nı kazandım, eğitimim halen devam etmektedir. 2016 yılında 1.si düzenlenen ve 2017 yılında da 2.si düzenlenen Solunum Fizyoterapisi ve Pulmoner Rehabilitasyon Sempozyumu'na katıldım. 2018 yılında Dorn Metod Terapi kursu ve Obezite Tanı ve Tedavi kursunu aldım. Kardiyopulmoner rehabilitasyon, nörolojik rehabilitasyon, yoga, pilates ve sporla ilgiliyim. Yeni bilgiler edinmeyi seven mesleğine aşık bir fizyoterapistim.

SOSYAL MEDYA

338BeğenenlerBeğen
8,635TakipçilerTakip Et
1,838TakipçilerTakip Et

POPÜLER YAZILAR

SON PAYLAŞILAN YAZILAR