Ana SayfaMakaleKoronavirüs Patogenezi ve Çoklu Organ Hasarı

Koronavirüs Patogenezi ve Çoklu Organ Hasarı

Koronavirüs Patogenezi

Koronavirüs, SARS-CoV-2, SARS-CoV ve MERS ile karşılaştırıldığında yüksek mortalite ve morbiditeye sahiptir. Covid-19 enfeksiyonunda ana işlev bozukluğu alveolar hasar ve akut solunum yetmezliği olmakla birlikte; ACE2 yoluyla artmış hipertansiyon seviyesi, gastrointestinal sistem disfonksiyonları, kronik böbrek hastalığı, diyabet, karaciğer disfonksiyonu, akciğer hasarı, merkezi sinir sistemi dejenerasyonu, konjuktivit, oküler ve kardiyovasküler riskler nedeniyle multiorgan hasarı görülebilmektedir. Bu semptomların yanı sıra; yaşlanma, tüberküloz, venöz tromboembolizm, hiperemi, kanser, immun sistem patolojileri görülebilmektedir. Kardiyorenal sendrom, özellikle COVID-19 pnömonisine sekonder sağ ventrikül yetmezliği, böbrek tıkanıklığına ve ardından akut böbrek hastalığına yol açabilmektedir. Aynı zamanda sol ventrikül disfonksiyonu, düşük kalp debisine, arteriyel yetersiz doluma ve böbrek hipoperfüzyonuna neden olabilmektedir.

Covid-19 Hastalarında Akut Böbrek Hasarının Yönetimi

Koronavirüs (Covid-19) çok fazla insanı etkilemekle birlikte; yakalanan insanların çoğunluğu hafif semptomlara sahiptir ancak vakaların %5′ inde akut solunum sıkıntısı sendromu, septik şok ve çoklu organ yetmezliğini içerebilen şiddetli semptomlar gelişmektedir. Böbrek tutulumu çok yaygın olmakla birlikte klinik tablo hafif proteinüriden renal replasman tedavisi (RRT) gerektiren akut böbrek hasarına (AKI) kadar ilerleyebilmektedir. Vakaların %40’ında hastaneye yatışta anormal proteinüri görülür; AKI yoğun bakımda tedavisi kabul edilen hastaların yaklaşık %20-40’ını etkilemektedir. Yoğun bakım ünitesine kabul edilen hastaların yaklaşık %20’si hastalık başlangıcından itibaren yaklaşık 15 gün içinde RRT’ye ihtiyaç duymaktadır. Covid-19’da böyle tutulumun nedeni; predispozan faktörler (nefrotoksinler, sepsis, vb.) ve kardiyovasküler komorbiditeler gibi birçok faktöre bağlı olabilmektedir. Covid-19 virüsünün böbrek hücrelerinde mevcut olduğu bilinmektedir. Bu durum böbrekte endotel hasarının olası bir nedeni olduğu ve AKI’ya neden olduğunu da düşündürmektedir. SARS-CoV-2 renal tübüler epitelyumu ve podositleri anjiyotensin dönüştürücü enzim 2 (ACE2)’ye bağımlı bir yoldan; doğrudan enfekte edebilir ve mitokondriyal disfonksiyona, akut tübüler nekroza, protein reabsorbsiyon oluşumuna, çökmekte olan glomerülopatiye ve Bowman kapsülünde protein kaçağına neden olabilmektedir. Hastalar hastaneye proteinüri şikayetiyle başvurmaktadır. AKI kritik vakalarda; sonraki aşamalara gelişi ve hastalık şiddetinin belirteci olarak kabul edilmektedir. Koronavirüs hastaları sıklıkla ateş şikayetiyle hastaneye başvurmaktadır, ateş sebebiyle sıvı kaybı akut böbrek hastalığı için de bir diğer risk faktörüdür. Covid-19 hiper pıhtılaşmayı indükleyebileceğinden RRT için klinikte antikoagülasyon tedavisi olarak sağ juguler ven ve lokal sitrat kanülasyonu tercih edilebilmektedir.

Covid-19’da AKI Yönetimi

Nefrotoksiklerden kaçınma, serum kreatinin ve idrar çıkışının düzenli izlenmesi, hemodinamik uygulamaların gözlenmesi önemlidir. Böbrek tutulumu olan kritik vakalarda; akciğer koruyucu ventilasyon tedavisi yoluyla; barotravmanın azaltılması, ventilasyon kaynaklı hemodinamik etkileri azaltarak ve böbrek üzerindeki stokin yükünü sınırlandırarak yeni veya kötüleşen AKI riski azaltılabilmektedir. Diğer bir önemli husus ise sıvı elektrolit dengesi sağlanmakta, pulmoner ödem, sağ ventrikül hipertrofisine yönelik tedavi tercih edilmektedir. ARDS (akut solunum sıkıntısı) gelişen vakalarda da yüksek pozitif ekspiratuar basınç desteği verilmektedir ancak bu durum hipovolemi durumunda düşük kalp debisine neden olabilmektedir.

RRT ve Ekstrakorporeal Destek

Konservatif tedavi başarısız olduğu durumda uygulanmakta ve hastalık şiddetini önlemede önemli bir yere sahiptir. Sürekli RRT ise hemodinamik olarak stabil olmayan hastalarda tercih edilmektedir. Öngörülen vücut ağırlığında 6 mL/kg tidal hacim ile akciğer koruyucu ventilasyon hiperkapniye, solunum asidozuna, vazopresör ihtiyacının artmasına ve akut böbrek hastalığına yol açabilmektedir. Bu hastalarda, ekstrakorporeal karbondioksit giderimi (ECCO 2 R), klinik şiddetin ilerlemesini önlemeye yardımcı olmaktadır. Ventilasyon daha da kötüleşirse, ECMO desteği endike olabilmektedir. Bazı hastalarda bakteriyel enfeksiyon SARS-CoV-2 enfeksiyonu ile birlikte ortaya çıkar ve sepsis benzeri bir sendrom gelişebilir. Bu tür hastalarda, sıralı ekstrakorporeal tedavilerin (örn., endotoksin çıkarılması, sitokin çıkarılması ve immünomodülasyon, çeşitli organlar için ECOS) kullanımı mevcut kanıtlara veya patofizyolojik özelliklere göre düşünülmelidir. Klinik ilerleme hızlı olabileceğinden ve hastalık seyri boyunca patofizyolojideki değişiklikler YBÜ’de kalış sırasında farklı tedavi yaklaşımlarını gösterebilir. Spesifik anti-SARS-CoV-2 tedavilerinin yokluğunda, böbrek tutulumu olan kritik hastalar için destekleyici bakım ve sıralı ekstrakorporeal tedavilerin kullanımı, iyileşme için bir yaşam desteği sağlamaktadır ve tedaviden olumlu bir sonuç alma olasılığını artırır. Sıralı ekstrakorporeal tedaviler için hasta seçiminde dikkatli olmak gerekmektedir çünkü yaş ve komorbiditeler, COVID-19’lu kritik hastalarda sonuçları etkilemektedir. COVID-19‘da sekonder gelişen AKI’nin anlaşılması için yapılacak daha detaylı ve yeni çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Referanslar:
Ronco, C., Reis, T., & Husain-Syed, F. (2020). Management of acute kidney injury in patients with COVID-19. The Lancet Respiratory Medicine.

Döndü İriş
Döndü İriş
Ben Fizyoterapist Döndü İriş. 2013 yılında Yavuz Sultan Selim Fen Lisesi'nden, 2018 yılında da Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon bölümünden mezun oldum. 2019 yılında aynı üniversitede Kardiyopulmoner Rehabilitasyon Tezli Yüksek Lisans Programı'nı kazandım, eğitimim halen devam etmektedir. 2016 yılında 1.si düzenlenen ve 2017 yılında da 2.si düzenlenen Solunum Fizyoterapisi ve Pulmoner Rehabilitasyon Sempozyumu'na katıldım. 2018 yılında Dorn Metod Terapi kursu ve Obezite Tanı ve Tedavi kursunu aldım. Kardiyopulmoner rehabilitasyon, nörolojik rehabilitasyon, yoga, pilates ve sporla ilgiliyim. Yeni bilgiler edinmeyi seven mesleğine aşık bir fizyoterapistim.

SOSYAL MEDYA

337BeğenenlerBeğen
8,635TakipçilerTakip Et
1,868TakipçilerTakip Et

POPÜLER YAZILAR

SON PAYLAŞILAN YAZILAR