Skolyoz (Omurga Eğriliği) Nedir?

Skolyoz Nedir?

Columna vertebralis (omurga) 7 servikal, 12 torakal, 5 lumbal vertebra ve 5 vertebra sakralisin birleşmesi ile oluşan sakrum, 4 vertebra coccygeanın birleşmesi ile oluşan coccyx ile toplam 33 tane vertebradan (omurdan) oluşur. Bu sütunu desteklemek için vertebralar arasında yastık görevi yapan 23 adet discus intervertebralis, omurganın fleksiyonu, ekstansiyonu, rotasyonu ve dik durmasını sağlayan paraspinal kaslar, diskleri ve vertebraları yerinde tutan ligamentler bulunur. Skolyoz bu sütunda meydana gelen columna vertebralisin sagital eksendeki lateral fleksiyonu, vertikal eksendeki rotasyonu ile 10 derece üzerinde eğilmesiyle meydana gelen 3 boyutlu bir deformitedir.

Skolyoz Çeşitleri ve Nedenleri Nelerdir?

Skolyozun pek çok nedeni vardır ancak en sık görülen skolyoz türü idiopatik skolyozdur. İdiopatik skolyozun etiyolojisi (nedeni) bilinmemektedir. Duruş bozukluklarına bağlı, kompansatuar, bacak boyu eşitsizliği gibi nedenlerle oluşan fonksiyonel (non-strüktüel) ve kas, kemik, bağ doku ve sinirlerde meydana gelen bozukluklarla oluşan yapısal (strüktüel) skolyoz olmak üzere iki ana grupta incelenir.

1)Fonksiyonel Skolyoz: Omurganın kalıcı olmayan lateral fleksiyonudur. Rotasyon görülmez. Kötü postür alışkanlıklarına bağlı, vücuttaki bir bozukluğu düzeltmek için kompansatuar, bacak boyu eşitsizlikleri, psikolojik, inflamatuar nedenlere bağlı olarak oluşabilir. Eğrilik rijit (formunu koruyan) değildir bazı pozisyonlarda düzeldiği gözlenir.

2)Yapısal Skolyoz: Omurgada lateral fleksiyon ile birlikte rotasyon ve çeşitli vertebra bozuklukları gözlenir. Eğrilik irreversibl (geri döndürülemez) ve progresiftir (ilerleyici). Vertebralarda meydana gelen rotasyon sonucu toraks asimetrisi meydana gelir. Vertebraların korpusları konveks prosessus spinozları konkav tarafa döner. Bu durum vertebraların eklem yaptığı kostaları da etkiler. Konkav taraftaki kostalar önde konveks taraftaki kostalar arkada kalır, çıkıntı oluşur. Oluşan bu çıkıntıya gibozite denir. Konkav tarafta disk mesafesi daralır, konveks tarafta disk mesafesi artar. Konkav tarafta kaslar kısalırken konveks tarafta uzar. Yapısal skolyozun alt başlıklarına bakarsak:

İdiyopatik skolyoz: En sık görülen türdür.

İnfantil idiyopatik skolyoz: 0-3 yaş arası görülür. Prognozu (hastalığın seyri) genelde kötüdür.

Juvenil idiopatik skolyoz: 4-9 yaş arası görülür. Kız çocuklarında daha fazladır.

Adölesan idiopatik skolyoz: 10 yaş ve üzeri kişilerde görülür.

Konjenital skolyoz: Vertebraların oluşum sırasında meydana gelen bozukluklar veya segmentlerin gelişimi sırasında meydana gelen bozukluklardan dolayı oluşur.

Eğrinin şekline göre “C skolyoz” ve “S skolyoz” olmak üzere ikiye ayrılır. Eğrinin konveks olduğu tarafa göre değerlendirilir.

Belirtileri Nelerdir?

Vertebralarda meydana gelen rotasyon sonucu toraks asimetrisi meydana gelir ve bunun sonucunda da vital kapasitede azalma, pulmoner fonksiyonlarda bozukluk oluşur. Bu ciddi öneme sahiptir çünkü skolyozlu bir hastanın ölüm nedeni kardiopulmoner yetmezlik olabilir.

Konveks tarafta kaslar uzarken konkav tarafta kaslar kısalır. Bunun sonucunda oluşan kas yorgunluğu, konveks taraftaki ligamentlerin zorlanması ve konkav tarafta azalan disk mesafesinin neden olduğu sinir kökü irritasyonu ağrıya yol açar.

Sağlıklı kişilerde columna vertebralisi posteriordan değerlendirdiğimizde tüm proccess spinözler aynı hizadadır ancak skolyozlu kişilerde kayma vardır. Lateralden bakıldığında gibozite görülür.

Konveks taraftaki kulak konkav taraftakinden yukarıdadır ve baş bir tarafa lateral fleksiyondadır.

Konveks taraftaki omuz ve skapula konkav taraftakinden daha yukarıdadır.

Konkav tarafta deride katlanma konveks tarafta gerginlik gözlenir.

Konveks taraftaki kol ve skapula abdüksiyondadır.

Bel bölgesinde asimetri görülür.

Vücutta oluşan bu fiziksel değişiklikler hastalarda kozmetik kaygıya ve psikolojik problemlere neden olabilir.

Testleri

Hastanın posterioruna geçilir. Tek tek vertebraların processus spinosusları kalem ile işaretlenir. Sonrasında spina iliaca posterior superiorlar bulunarak ikisi arasına bir çizgi çekilir. Çekilen çizginin horizontal (yatay) olması gerekir eğer değilse pelviste tilt vardır.İşaretlenen processus spinosusların düz bir çizgi halinde inmeyip sağa sola kaymaları skolyozun işaretlerindendir.

7.vertebra (vertebrae prominens) palpe edilerek bulunur ve posteriordan bir sarkaç tutulur. Bu sarkaç SİPSler (spina iliaca posterior superiorlar) arasındaki horizontal çizgiyi vertikal olarak kesmelidir eğer sarkaç bir tarafa doğru kaymışsa latarel denge olduğu gözlenir.

Radyolojik tetkikler ve postür analizi de dikkate alınarak eğrinin şekline (C veya S) karar verilir.

Rijidite testi: Hasta ayakta durur. Hastanın arkasına geçerek kolları yanda serbest bir şekilde gövde fleksiyonu yapması istenir. Fonksiyonel skolyozda öne eğildiğinde skolyoz kaybolur ancak yapısal skolyozda eğrilik kaybolmaz, rijittir.

Kardiopulmoner değerlendirme yapılmalıdır.

Skolyozun Dereceleri

Skolyozun derecesini belirlemek için Cobb-lippman yöntemi kulanılabilir. Eğriliğin üst ucundaki vertebranın üst kenarına bir teğet, eğrililğin alt ucundaki vertebranın alt ucuna bir teğet çizilir. Bu teğetlere birer dik indirilir bu diklerin kesişmesi ile oluşan açıya Cobb açısı denir.

20 derecenin altındaki eğrilikler gözlem altında tutulup belirli aralıklarla muayene olunması istenir ve egzersiz önerilir.

20-40 derecedeki eğriliklerde egzersiz, fizyoterapi, korse önerilebilir.

Cerrahi düşünülmesi için torakal bölgedeki eğriliklerin 45-50 lumbal bölgedeki eğriliklerin 40 derece üzerinde olması gerekmektedir.

Skolyozda Fizik Tedavi

Skolyozun tedavisinde amaç düzgün bir postür sağlamak, oluşan asimetriyi düzeltmektir. Kısalan kaslara germe, uzamış ve zayıflayan kaslara kuvvetlendirme yapılır. Vücut simetrisi ve rotasyonel düzeltme amaçlı germe egzersizleri yapılır. Kişilere doğru postur eğitimi verilip günlük hayatlarında uygulamaları gerektiği bilgilendirilmelidir.

Fonksiyonel ve yapısal skolyoz egzersizleri birbirinden farklıdır.

Fonksiyonel Skolyoz Egzersizleri

Segmental egzersizler: Vücut bölümlerinin düzgün ve simetrik yerleştirilmesini öğrenmek amaçlıdır. Simetrik yapılır.

Kolların çeşitli pozisyonları ile yapılan gövde hiperekstansiyon egzersizleri,

Bacaklar ile yapılan gövde hiperekstansiyon egzersizleri,

Kuru yüzme egzersizi,

Klapp emekleme egzersizleri,

Sağa ve sola lateral fleksiyon egzersizleri.

Yapısal (Strüktüel) Skolyoz Egzersizleri

Eğrinin apeksine göre belirlenen pozisyonlarda yapılır. Egzersizler asimetriktir.

Lateral fleksiyon egzersizi,

Emekleme egzersizleri,

Germe egzersizleri.

Komplikasyonlar:

Tedavi programı dikkatli ve doğru bir şekilde özenle hazırlanmalıdır. Yanlış yapılan egzersizler nedeni ile bel ağrısı ve kifoz görülebilir.

Cerrahi yapılmışsa enfeksiyon, hematom, sagital dengenin bozulması gibi postoperatif komplikasyonlar görülebilir.

CEVAP VER

Lütfen Yorum Yazınız
İsminizi Buraya Girin