ön çapraz bağ ameliyatı sonrası rehabilitasyon

Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Yaralanmaları

Ön çapraz bağ (ÖÇB) yaralanmaları genellikle spor sırasında ani düşme, dönme gibi nedenlerden veya travma nedeniyle oluşur. Ameliyat öncesi ve sonrası yoğun bir rehabilitasyon programı gerektirir. Ön çapraz bağ mekanik görevlerinin yanında proprioseptif yapı olarak da etkin rol oynamaktadır. Kişiler, aktivite esnasında, dizde boşalma hissi ve diz farkındalık durumunun kaybolduğunu belirtmişlerdir. Görevleri göz önünde bulundurulduğunda cerrahi sonrası rehabilitasyon, yaralanma öncesi aktivite düzeyine ulaşma açısından gereklidir.

Ameliyat öncesi erken dönemde tedavi amaçları:

  • Ağrının azaltılması
  • Normal eklem hareketi
  • Tam diz ekstansiyonu
  • Erken ağırlık aktarma ile diz stabilitesinin artırılması
  • Kas kuvvetinin artırılması

şeklinde sıralanabilir.

İlerleyen dönemde bu amaçlara kas enduransının artırılması, çeviklik eğitimi, proprioseptif egzersizler ve pilyometrik egzersizler eklenir.

Ameliyat sonrası süreçte diz fleksiyonu, greft hipertrofisine ve greft etrafında skar doku oluşumuna neden olur. Tam diz ekstansiyonu ise greftin interkondiler çentik içerisine tam olarak yerleşmesini sağlar. Bu nedenle hastalar dizinin ekstansiyonda pozisyonlanması için bilgilendirmelidir.

Akut dönemde eklem hareket açıklığının artırılması için CPM cihazı kullanılır. Diz fleksiyon açısı
0-2. haftada 90 derece olacak şekilde ayarlanmalıdır. 2 haftadan sonra cihaz yerine kapalı kinetik zincir egzersizleri kullanılmalıdır. Bu egzersizler yatakta topuk kaydırma, duvar kaydırma şeklinde olabilir.

Tüm cerrahiler sonrası akut dönemde hedef bölgede hareketi ve dolaşımı artırmak için proksimal ve distal eklemlerde hareketlilik artırılmalıdır. Bunun için rehabilitasyon programına aktif ayak bileği egzersizleri, düz bacak kaldırma, gluteal kaslara izometrik kontraksiyon eklenmelidir.

Ön çapraz bağ, dizin propriosepsiyonunu önemli ölçüde sağlar, bu nedenle cerrahi sonrası 2. haftadan itibaren hastalara prorioseptif egzersiz eğitimi verilmeli ve rehabilitasyon süresince bu egzersizlere devam edilmelidir.

ön çarpaz bağ rehabilitasyonu

ÖÇB cerrahisi sonrası, rehabilitasyonun en önemli parçası quadriceps ve hamstring kas kuvvetlerinin yeniden kazandırılmasıdır. Araştırmalarda cerrahi sonrası yeterli rehabilitasyon almayan hastalarda quadriceps ve hamstring kas kuvvet defisiti (kaybı) görüldüğü ve bu defisitlerin ilerleyen dönemde farklı sorunlarla ortaya çıktığı belirtilmiştir. Bu kasları kuvvetlendirmeye 2. haftadan itibaren başlanmalıdır. M. Quadriceps femoris’in bir parçası olan vastus medialis obliqus (VMO) diz stabilizasyonu için büyük öneme sahiptir. Bu kasın erken dönemde kuvvetlendirilmesi gerekir. 0-40 derece arasında diz fleksiyonunda yapılan egzersizler VMO’yu kuvvetlendirir. Egzersizlerin seviyesi izometrik, izotonik ve dirençli olacak şekilde artırılmalıdır.

Diz ekstansiyonu ve fleksiyonu tam olarak kazanıldığında kapalı kinetik zincir egzersizleri ayakta yapılabilir. Örn: duvarda mini squat, leg press

6. haftaya kadar parsiyel ağırlıkla yürüme eğitimi verilmeli ve bu dönemden sonra hastanın tolerasyonuna göre tam ağırlıkla yürümeye geçilmelidir.  6.haftada tam diz fleksiyonu ve ekstansiyonu elde edilmiş olmalıdır.

10-12 hafta içerisinde egzersizler; squat, step-up, koşu şeklinde yoğunlaştırılabilir. Bunların yanında çeviklik ve dayanıklılık egzersizlerine başlanmalıdır.

4-5. aylarda kişi sporcuysa spora yönelik egzersiz programı hazırlanmalıdır.

Spora dönüş için gereken kriterler şu şekildedir:

  • Tam ekstansiyon ve ağrısız fleksiyon
  • Sağlam tarafa göre kas kuvveti %80 olmalı
  • Ödem olmamalı
  • Tüm egzersizler ağrısız yapılmalı
  • Düz koşu, merdiven çıkma inme, sıçrama hareketleri tam ve ağrısız olmalı

Hastaların eski aktivite seviyesine dönmesi en az 6 ay alırken, hastanın yaralanmadan önceki aktivite düzeyi ve tekrar yaralanma korkusu (kinezyofobi) bu süreyi etkileyebilmektedir.

Kaynakça:
1.Harput G. Ön Çapraz Bağ Rekonstrüksiyonu Sonrası İki Farklı Stabilizasyon Eğitiminin Diz Kas Kuvvet Gelişimine Etkilerinin Karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Spor Fizyoterapistliği Doktora Tezi, Ankara, 2015
2.KARASEL S. Patellar tendon otogrefti ile ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu ve modifiye hızlandırılmış rehabilitasyon programı sonrasında klinik ve fonksiyonel sonuçlar ve propriyosepsiyon. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, # Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı. 2010

CEVAP VER

Lütfen Yorum Yazınız
İsminizi Buraya Girin