Fantom Hissi (Ağrısı) Nedir?

Fantom hissi, bir ekstremitenin amputasyonu sonucu varlığını hala devam ettirmesidir. Fantom ağrısı ise, olmayan ekstremitede var olan ağrı olarak tanımlanır. Fantom hissi/ağrısı en çok alt ve üst ekstremite kayıplarında ortaya çıkmakla birlikte visseral organların (meme, mesane, bağırsak,…), genital organların, dış organların (göz,dil, diş,…) cerrahi ile çıkarılmaları sonrası görülebilmektedir.

Epidemiyolojisi

Birçok ülkede yapılan amputasyon kayıtları tutulmadığı için dünya genelinde tam sayı verilememektedir. Amputasyona neden olarak en çok vasküler patolojiler, ikinci olarak travmalar, kanser ve konjenital nedenlerdir. Fantom ağrısı nöropatik ağrı olarak kabul edilmekte ve bıçak saplanması, elektrik çarpması, yanma, karıncalanma, zonklayıcı veya kramp girmesi gibi tanımlanmaktadır.

Klinik Tablosu

FA (Fantom Ağrısı), amputasyon öncesi kişinin kronik ağrısı varsa daha sık ve eğer küçük yaşta yapılmışsa daha az görülmektedir. FA ve FH (Fantom Hissi) ilk önce kaybedilen ekstremitenin tümünde görülürken zamanla distale doğru yer değiştirir.

Fantom Ağrısı Etyolojisi

Fantom ağrısının açıklandığı 3 mekanizma vardır ve tedavi yaklaşımları da buna göre şekillendirilmektedir.

1) Periferik Mekanizmalar
Amputasyonla birlikte periferal sinirlerin kesilmesi sonucu aksonlarda rejeneratif dallanmalar meydana gelmektedir. Sinir lifleri boyunca oluşan nöronal deşarjın mekanik, kimyasal ve sinir hasarı sonucu sodyum kanallarının fonksiyonel reseptör sayısının artması ve boşalmasının sonucu olarak da görülebilmektedir.

2) Santral Mekanizmalar
Periferik sinir hasarı sonucu Aβ liflerinde dallanmalar olmaktadır. Sonuç olarak Aβ liflerinden gelen düşük eşikli ağrısız uyaranlar nosiseptif olarak algılanır.

3) Supraspinal Mekanizmalar
Ampute ve periferik sinir hasarı sonucu oluşan anormal uyarılar nöromatrikste değişiklik oluşturarak kortekste reorganizasyona ve fantom ağrısına neden olmaktadır.

Fantom Ağrısı Tedavi Yaklaşımları

1) Medikal Tedavi: İlaç tedavisi kişiye göre farklılık gösterecektir. Uzun süreli kullanımlarda yan etkileri göz önünde bulundurulmalıdır.

2) Cerrahi Tedavi: Kronik fantom ağrılarında etkili olmaktadır. Nöromodülatör ve rekonstrüktif olarak ikiye ayrılmaktadır.

3) Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Tedavisi: Fizyoterapi ile kullanılan ilaçların azaltılması, ağrının azaltılması, yaşam kalitesi ve günlük fonksiyonel aktivitenin artırılması amaçlanmaktadır.

Fantom Ağrısında Fizyoterapi Uygulamaları

♦Elektroterapi Uygulamaları  

a) TENS: En çok kullanılan ajanlardan olup ağrının azalmasında etkindir.

b) Ultrason: Derin ısı etkisi ile periferik sinirde kortizol etkisini artırarak ağrının azalmasını sağlar.

c) Biyofeedback: Fantom ağrısı ile kas tonusunda artış olup biyofeedback ile kas tonusunun düzelmesi, deri ısı artışı ve gevşeme ile fantom ağrısının azalması sağlanmaktadır.

♦Ayna Terapisi

Bir tarafı ayna olan kutuya ekstremiteler yerleştirilir. Sağlam tarafa bakılarak ekstremitenin hareket ettirilmesi istenir bu şekilde ekstremite varmış gibi algılanır. Böylece oluşan reorganizasyon engellenerek fantom ağrısı azalır.

♦Fantom Egzersizleri

Ampute ekstremite aynı pozisyonda kaldığı için yorgunluğa ve ağrıya neden olmaktadır. Tekrarlı olarak yapılan egzersizler sonucunda gevşeme meydana gelir ve fantom ağrısının azaldığı hissedilmektedir.

CEVAP VER

Lütfen Yorum Yazınız
İsminizi Buraya Girin