Aşil Tendiniti ve Fizik Tedavisi

555

Aşil Tendonu Nedir?

Aşil tendonu, baldırların arka kısmında bulunan gastroknemius ve soleus kaslarının birleşiminden oluşan ve bu kasları topuğa bağlayan esnek bir yapıdır. Vücudumuzun en uzun tendonlarından biri olan aşil tendonunun görevi, yürüme sırasında ayağı yavaşlatmak, stabilize etmek ve hız kazandırmaktır.

Aşil Tendiniti Nedir?

Aşil tendiniti bir aşırı kullanım (overuse) yaralanmasıdır. Tendonun zorlanmasını takiben o bölgede iltihabi bir cevap oluşur. Genç ve aktif kişilerde, daha da sıklıkla sporcularda görülür.
Aşil tendonunda ağrı ve duyarlılık en sık karşılaşılan semptomlardır ve bunlar aktivite ile beraber artış gösterirken istirahatle azalır. Yürüme ve merdiven inip çıkarken şikayetler belirginleşir. Hasta ağrı hissettiği sırada bir ses duyduğundan bahsediyorsa aşil tendonunda kısmi veya tam yırtık olduğu düşünülebilir.

Ayak deformiteleri , bacak boyu eşitsizlikleri, uzun süre ayakta kalma, hızlı kilo alımı, aşırı düz taban ya da topuklu ayakkabı kullanımı, ayak ve ayak bileği desteği olmayan gevşek ayakkabılar aşil tendonuna binen yükü ve stresi arttırarak tendinite zemin hazırlar. Özellikle sporcularda karşılaşılan aşil tendiniti uygunsuz antrenman, esneme hareketleri yapılmadan aşırı yüklenme, ani sıçrama gerektiren tenis, futbol, basketbol gibi sporlar sırasında meydana gelebilir ve kişiler egzersiz sonrası gün boyu ağrı hissederler. Hastaların çoğunda son zamanlarda artmış olan fiziksel aktivite hikayesi mevcuttur. İlerlemiş olgularda ise tendonda kalsifikayon görülebilmektedir.

Aşil Tendiniti Değerlendirilmesi

Aşil tendonunun kalkaneusa (topuk) yapışma yerinin 5-6 cm yukarısında vaskülaritesi (kanlanma) iyi olmadığı için, şişlik ve duyarlık olması, ayağın dorsifleksiyona zorla gelmesi, tendon boyunca palpe edilebilen bir sertlik olması ve Thompson testinin (baldır kaslarının sıkıştırarak ayağı plantar fleksiyona getirme) pozitif olması aşil tendinitini veya yırtığı düşündürür. Değerlendirirken ayak pes cavus – pes planus , hamstringler sertlik, alt ekstremite dizilim, pelvis rotasyonlar, yürüyüş ayak bileği dorsifleksiyon açısından değerlendirilmelidir.

Aşil Tendinitinde Konservatif Tedavi

AKUT DÖNEM:

Tedavide başlangıçta ağrı ve hassasiyet azaltılmaya çalışılır. İlk olarak aktivite artışı durdurulmalıdır. Ağrıyı kötüleştiren pozisyon, hareket ve aktivitelerden uzak durmakta fayda vardır. Bunlara ek olarak istirahat, soğuk uygulama ve NSAİİ (Non-Steroid Anti-İnflamatuvar İlaçlar) kullanılabilir.
Topuğu destekleyici ayakkabı ve ortezlerle topuğun yükseltilmesi tendona binen yükü azaltabilir. ESWT (Extracorporeal Shock Wave Therapy) ses dalgaları ile bölgesel kan akımı artırılarak inflamasyon azaltılabilir.
Aşil tendonunda stres oluşumuna sebep olan koşma gibi sporlara ara verilerek yüzme gibi düşük stresli sporlara devam edilmesi önerilir. Buz uygulaması da akut dönemde çok faydalıdır. Günde 1-2 saatte bir 15-20 dakika buz uygulaması ve buz sarılıyken yapılan egzersizler aşil tendiniti iyileşmesini hızlandırabilir.
Aşil tendon ve calf kaslarına uygulanan masaj, gevşeme sağlamak amacıyla ağrı için tercih edilebilir.

KRONİK DÖNEM:

Kronik devrede rehabilitasyonun hedefi tendonun restorasyonuna yöneliktir. Isı artışı olmadan mekanik etki ile vibrasyon oluşturan ve kan akımını, doku tamirini ve fibroblast aktivitesini artıran kesikli ultrason tedavisi, lazer, iyontoforez, derin transvers friksiyon masajı uygulanabilir. Egzersizle kuvvet, dayanıklılık ve esneklik hedeflenir. Arka bacak ve hamstring kaslarını germe ve kuvvetlendirme egzersizleri aşil tendonunun işlevselliğini arttırabilir. Ayak bileği dorsifleksiyon germe egzersizleri ağrının azalmasına yardımcı olur.
Ağrıya yönelik uygulamalara ek olarak subtalar eklem mobilizasyonu da hareket açıklığını arttırmak için kullanılabilir.
Esnek bantlarla yapılan egzersizler veya parmak ucuna yükselme şeklinde yapılan egzersizler de ev programına eklenebilir.
Kronik aşil tendiniti tedavisinde sıcak uygulama tercih edilir.
Kronik dönemde sabahları uyanıldığında ve ilk adım atmada aşil tendonunda ağrı şiddetlenir. Yaklaşık 5-10 ağrılı adımdan sonra ağrı azalmaya başlar.
Gece plantar fasilit gece splinti giyilmesi de calf kaslarının uyku sırasında kısalmasını önler ve bu sayede uyanıldığında topuk ve aşil tendiniti ağrılarının önüne geçilebilir.

Aşil Tendinitinded Uygulanan Egzersizler

Ark yükseltme egzersizleri, topuk üzerinde yürüme ve merdiven çıkma, parmak ucuna kalkıp inme, ayak sabit yerde dururken dizi duvara değdirme, esnek bantlarla her yöne kuvvetlendirme, tek ayak üzerinde dururken topuğu havaya kaldırma, yük aktarım egzersizleri, denge ve propriosepsiyon gibi çeşitli egzersizlere tedavi programında yer verilir.
Ayak bilek çevresi kas gruplarında izometrik güçlendirme egzersizleriyle başlanıp serbest ağırlık kullanarak güçlendirme egzersizleriyle devam edilebilir. Aşil tendonu üzerindeki gerilimi azaltmak için ayak bileği ekleminde fonksiyonel dorsifleksiyonu elde etmek önem taşır.
Egzersiz başlangıcında ısınma, bitişinde de soğuma egzersizlerini yapılması da sekonder yaralanmaların önüne geçilebilmesi açısından önem taşır.

Aşil tendiniti genellikle yanlış pozisyonda yapılan egzersizler sonucu meydana gelir. Pürüzlü ve sert zeminlerde egzersiz yapmaktansa; çim, egzersiz minderi veya koşu bandı gibi alanlar tercih edilmelidir. Tendona çok yüklenmeyecek şekilde dolaşım arttırmak amacıyla hafif koşu veya bisiklet egzersizleri yapılabilir.
Ağrı kontrol altına alındığında calf kaslarına yaptırılan eksantrik güçlendirme egzersizleri sayesinde kuvvet, esneklik ve nöromusküler kontrol yeniden sağlanmış olur.
Eksantrik egzersizler tendondaki gücü arttırarak tendona iletilen gerilme kuvvetini de azaltırlar. Eksantrik egzersizler Extrakorporeal Şok Dalga Tedavisi (ESWT) ile kombine edildiğinde daha yüksek etki gösterebilir.
Denge-koordinasyon ve pliometrik egzersizler de ayak-ayak bileği yaralanmalarından sonra spora dönüş öncesi özellikle tedavi programına eklenmesi gereken egzersizlerdir.

Aşil Tendinitinde Cerrahi Uygulama

Aşil tendonu içine kortizon enjekte edilmesi önerilmemektedir. Kortizon tendonun zayıflamasına ve rüptürüne neden olabilir. 6 ay boyunca tedaviye cevap vermeyen durumlarda tendinitin yerine ve hasara bağlı olarak cerrahi düşünülür. Alçı çıktıktan sonra nazik ROM (Range Of Motion) ve germe egzersizlerine başlanır. 8 haftadan sonra topuk yükselticisi ile yük aktarımı yapılır ve bu ortez 3 ay kullanılır. 8. haftadan sonra progresif dirençli egzersizlere başlanarak kuvvetlendirme eğitimi verilir. Tam ROM ve kuvvetin %50’si kazanılınca denge ve koordinasyon egzersizlerine geçilir. 3. ayda hafif koşular ve 6. aydan sonra spora ve fonksiyonelliğe yönelik egzersizler yapılabilir.
Ağrının geçmesi ve iyileşme süreci 12 aya yakındır.

KAYNAKÇA
http://www.ftrdergisi.com/uploads/sayilar/288/buyuk/S65-S70.pdf
http://cms.galenos.com.tr/Uploads/Article_10032/37-39.pdf
http://www.totbid.org.tr/files/ONLIB/4_2/3.pdf
http://www.tedavihareketleri.com
/asil-tendiniti-asil-tendinopatisi

 

CEVAP VER

Lütfen Yorum Yazınız
İsminizi Buraya Girin